Wsparcie w Neuroróżnorodności i Rozwoju
Diagnoza w kierunku spektrum autyzmu i ADHD
Diagnoza zaburzeń neurorozwojowych, do których należy spektrum autyzmu i ADHD, to złożony, wieloetapowy proces. Ostateczne rozpoznanie stawiane jest zawsze przez lekarza specjalistę, jednak sam proces zazwyczaj ma charakter wielospecjalistyczny, a jego częścią powinna być rzetelna diagnostyka psychologiczna.
Jako doświadczony psycholog – diagnosta prowadzę diagnostykę psychologiczną:
– Dzieci i młodzieży, w Klinice Psychomedic w Krakowie, zgodnie ze standardami Kliniki.
– Starszej młodzieży (od 16 r.ż.) oraz osób dorosłych w formie zdalnej, w tym w ramach współpracy z Fundacją Pandora
W procesie diagnostycznym współpracuję z lekarzami psychiatrii.
Jak przebiega proces diagnostyczny?
W procesie diagnostycznym wykorzystuję:
- Pogłębiony wywiad diagnostyczny, w oparciu o kwestionariusz DIVA 5.0 (ADHD) oraz ACIA (spektrum autyzmu)
- Obserwację diagnostyczną i różne próby funkcjonalne
- Standaryzowane testy psychologiczne (według wskazań).
- Badanie protokołem ADOS-2 (tylko stacjonarnie).
Ponadto, w każdym procesie diagnostycznym prowadzę przesiewową diagnozę różnicową, szeroko przyglądam się funkcjonowaniu osoby badanej, w tym pod względem struktury osobowości, w celu postawienia możliwie najdokładniejszych hipotez. Uwzględniam także fakt częstego współwystępowania ADHD i ASD, proponując odpowiednie testy przesiewowe i w razie wskazań rozszerzenie diagnozy.
Proces diagnostyczny krok po kroku
- Pierwsze spotkanie to wstępna konsultacja. Przyglądamy się przyczynom, które skierowały Cię na diagnozę. Przeprowadzam też wówczas wstępny wywiad. W przypadku osoby niepełnoletniej pierwsze spotkanie powinno odbyć się w obecności rodzica lub opiekuna.
- Następnie przesyłam Ci kwestionariusze przesiewowe online, z prośbą o ich wypełnienie do 2 dni przed kolejnym spotkaniem.
- Kolejne spotkania służą pogłębieniu wywiadu w ustalonych obszarach. Może to zająć około 2 – 3 godzin. Więcej, jeżeli proces diagnostyczny zostaje rozszerzony o diagnozę innej neuroatypowości (np. ADHD przy diagnozie ASD). Na tym etapie zadaję też pytania dotyczące funkcjonowania w dzieciństwie – warto dopytać rodziców o obszary, których nie pamiętasz, na podstawie otrzymanych ode mnie pytań. W niektórych przypadkach proszę o możliwość bezpośredniego kontaktu z rodzicem (zazwyczaj telefonicznego) – za Twoją zgodą.
- W procesie diagnostycznym proszę Cię też o przygotowanie dokumentacji, zwłaszcza z okresu dzieciństwa: wszelkich opisowych opinii szkolnych, psychologicznych, diagnoz, wypisów ze szpitali itp. Pomocne są też filmiki z tego okresu, jeśli nimi dysponujesz.
- W dalszym etapie, w zależności od wskazań, wykonujemy dodatkowe testy psychometryczne, głównie w obszarze kompetencji emocjonalnych oraz osobowości, wykonujemy próby niestandardowe (np. proszę Cię o odniesienie się do różnych hipotetycznych sytuacji społecznych, opisanie swoich reakcji, zinterpretowanie jakichś sytuacji) oraz w razie wskazań pogłębiamy wywiad różnicujący. Mogą to być kolejne 2 – 3 wizyty. W procesie diagnozy w kierunku spektrum autyzmu wizyt jest zazwyczaj więcej, niż przy ADHD, jednak każdą diagnozę traktuję jako pełen proces, przyglądając się możliwie szeroko możliwym przyczynom trudności, jakich doświadczasz.
- Po zakończonym procesie diagnostycznym analizuję zgromadzone informacje i przygotowuję opinię psychologiczną. Opinia zawiera opis zgłaszanych przez Ciebie objawów, wyjaśnienie mechanizmów Twojego funkcjonowania w odniesieniu do kryteriów diagnostycznych oraz kluczowe zalecenia. Opinię i zalecenia omawiamy wspólnie na spotkaniu podsumowującym, które stanowi bardzo ważną część procesu diagnostycznego. Przekazuję Ci informację zwrotną na temat procesu diagnozy, dokładnie omawiam swoje wnioski oraz odpowiadam na Twoje pytania. Jeżeli proces diagnostyczny potwierdza hipotezę spektrum autyzmu i/lub ADHD, otrzymujesz ode mnie dane kontaktowe lekarzy, z którymi współpracuję, u których możesz zweryfikować rozpoznanie i uzyskać specjalistyczne leczenie. Podpowiadam też, jakie badania warto wykonać przed wizytą.
Moje doświadczenie
Diagnostyką psychologiczną zajmuję się od 2008 roku, a od 2012 współpracuję z lekarzami w procesach diagnozy klinicznej. Przez ten czas zdobyłam bogate doświadczenie, w tym w różnicowaniu zaburzeń neurorozwojowych od innych trudności oraz identyfikowaniu objawów tam, gdzie trudniej je dostrzec (np. u kobiet, osób wysoko maskujących się itp.)
W ramach rozwijania warsztatu diagnostycznego ukończyłam szereg szkoleń i kursów doskonalących, w tym:
- Cykle szkoleniowe w Fundacji Synapsis (m.in. szkolenie z diagnozy osób dorosłych w kierunku spektrum autyzmu) oraz Prodeste (w tym ze Stosowanej Analizy Potrzeb)
- Szkolenia z zakresu diagnostyki ADHD u osób dorosłych
- Szkolenia certyfikujące, uprawniające do posługiwania się protokołem ADOS-2 oraz standaryzowanym wywiadem ACIA
- Szkolenia z zakresu stosowania różnych narzędzi psychometrycznych, w tym MMPI-2
- Szkolenie z diagnozy zaburzeń osobowości w kontekście neuroróżnorodności
Alicja Kira
Wsparcie w Neuroróżnorodności i Rozwoju
© Alicja Kira 2026